كتاب هدايه با توجه بنسخه‌هاى محفوظ در كتابخانه‌هاى بادليان آكسفورد و فاتح استانبول داراى فهرست مطالب و سه قسمت اساسى است « 1 » كه در فهرست نسخهء كتابخانهء بادليان عنوان 192 باب آن ذكر گرديده است ، ولى بسبب آنكه شش باب مذكور در اين فهرست در متن كتاب جداجدا در سيزده باب مورد بحث قرار گرفته است و قسمت سوم كتاب نيز يك باب علاوه بر ابواب مندرج در فهرست دارد كتاب مجموعا داراى دويست باب بشرح ذيل است : قسمت اول داراى پنجاه و يك باب در عناصر و امزجه و اخلاط ، اعضاى مفرد و مركب بدن و موضوعاتى نظير قوى ، افعال ، ارواح ، طعامها و شرابها . قسمت دوم داراى يك‌صد و سى باب ( در فهرست 123 باب ) در « بيماريها و معالجت » آنها « جذاجذا از فرق سر تا ناخن باى » « 3 » باضافهء ابوابى نظير حرق النار ، علاج قروح و جراحات و انواع سموم . قسمت سوم داراى نوزده باب ( در فهرست 18 باب ) در حميّات و انواع مختلف تب ، بول ، حفظ الصحه ، نبض و تعرف اسباب النبض . كتاب هدايه با آنكه بوسيلهء يكى از شاگردان مكتب رازى كه تابع اصول طبى اين استاد بزرگ بوده است « 4 » تأليف شده و مؤلف نيز از آن بعنوان كتابى « سبك و آسان » « 5 » كه « به قدر طاقت مبتديان » « 6 » است ياد كرده ، پس از تأليف كتاب « قانون » و شهرت آراء ابن سينا همچنان اهميت و اعتبار خود را حفظ كرده بطورى كه در قرون بعد نيز از آن بعنوان كتاب درسى استفاده مىشده است چنان كه مىبينيم در اواسط قرن ششم ، نظامى عروضى در مقالت چهارم كتاب چهار مقاله آن را از جملهء « كتب وسط » طبى مانند ذخيرهء ثابت قرّه و منصورى محمد زكرياى رازى و اغراض سيد اسمعيل جرجانى ذكر كرده است كه هر طبيبى بايد آنها را باستقصاى تمام بر استادى مشفق بخواند « 7 » . در نيمهء دوم قرن هفتم و اوايل قرن هشتم نيز پزشكى بنام ابو طالب عبد اللّه بن ابى زيد الطبيب پس از مطالعهء بسيارى از كتب طبى روزگار خود دربارهء كتاب هدايه نوشته است « اين ضعيف را بيشتر اوقات در معالجت امراض رجوع به اين كتاب بود » « 8 » و در مورد ارزش

--> ( 1 ) - ص 204 ح ، 643 ح ( 2 ) - ص 204 ( 3 ) - ص 204 ( 4 ) - ص 303 و 290 ح ( 5 ) - ص 14 ( 6 ) - ص 197 ( 7 ) - ر ك . چهار مقاله ص 109 و 110 ( 8 ) - ر ك . يادداشت الحاقى مذكور بنسخهء بادليان آكسفورد